Kierowcy przecierają oczy ze zdumienia. Na niektórych stacjach w Kaliszu cena oleju napędowego sięga już 9,25 zł za litr, natomiast benzyna Pb95 kosztuje nawet 7,99 zł. Tak drogo nie było od lat. Za gwałtownym wzrostem cen stoi kilka nakładających się czynników – od zakończenia krajowych mechanizmów osłonowych po konflikt na Bliskim Wschodzie.
Najważniejszy krajowy powód: powrót 23-procentowego VAT-u
Bezpośrednim powodem gwałtownego skoku cen na początku września było zakończenie programu osłonowego „Ceny Paliwa Niżej”. Od 1 września stawka VAT na paliwa wzrosła z 8 do 23 procent.
Jak podaje Bankier.pl. przy niezmienionej cenie netto taka podwyżka podatku zwiększa cenę brutto o około 14 procent. W praktyce analitycy przewidywali, że sama zmiana VAT-u oraz wygaśnięcie programu osłonowego podniosą ceny benzyny i diesla o około 70–90 groszy na litrze.
Nie jest to jednak jedyna przyczyna. Gdyby chodziło wyłącznie o podatki, ceny prawdopodobnie zatrzymałyby się na poziomie osiągniętym w pierwszych dniach września.
Wojna z Iranem i obawy o dostawy ropy
Drugim, międzynarodowym czynnikiem jest eskalacja konfliktu z Iranem i sytuacja w rejonie Cieśniny Ormuz. To jeden z najważniejszych szlaków transportowych ropy na świecie. Zagrożenie dla dostaw natychmiast wywołało wzrost notowań surowca i gotowych paliw.
Reuters przekazał, że cena ropy Brent przekroczyła 100 dolarów za baryłkę, a na rynku pojawiły się informacje o ograniczeniu eksportu z Bliskiego Wschodu oraz problemach z realizacją części dostaw.
Wzrost dotknął całą Europę – rekordowo drogie paliwa odnotowują również Niemcy, które zdecydowały się na czasową obniżkę podatku paliwowego.
Dlaczego diesel jest droższy od benzyny?
Olej napędowy kosztuje obecnie wyraźnie więcej niż Pb95, ponieważ europejski rynek diesla jest szczególnie podatny na ograniczenia dostaw gotowych produktów naftowych. Europa od lat nie produkuje wystarczającej ilości oleju napędowego i część zapotrzebowania pokrywa importem.
Problemy transportowe i ograniczona podaż powodują więc, że hurtowa cena diesla rośnie szybciej niż cena benzyny. W aktualnym cenniku hurtowym Orlenu olej napędowy kosztuje około 7563 zł za metr sześcienny, natomiast benzyna Pb95 około 6372 zł. Są to ceny przed doliczeniem podatku VAT, kosztów transportu oraz marży stacji.
Kalisz nie jest wyjątkiem
Według danych e-petrol.pl 16 września średnia cena Pb95 w Polsce wynosiła 7,99 zł, a diesla 8,89 zł. Prognoza na okres od 21 do 27 września przewiduje:
- Pb95 – od 7,97 do 8,11 zł za litr,
- olej napędowy – od 8,99 do 9,28 zł,
- Pb98 – od 8,83 do 8,99 zł,
- LPG – od 3,10 do 3,21 zł.
Cena diesla wynosząca 9,25 zł w Kaliszu mieści się więc przy górnej granicy ogólnopolskiej prognozy. Pb95 po 8,99 zł jest natomiast znacznie droższa od średniej krajowej. Może to wynikać z wysokiej marży konkretnej stacji, wcześniejszego zakupu drogiej partii paliwa, kosztów transportu albo lokalizacji punktu.
Z czego składa się cena paliwa?
Kwota widoczna na pylonie stacji nie jest wyłącznie ceną ropy. Składają się na nią między innymi koszt zakupu paliwa w rafinerii, podatek VAT, akcyza, opłata paliwowa, opłata emisyjna, koszt transportu i magazynowania czy marża operatora stacji.
W przypadku benzyny sprzedawanej za około 8 zł cena zakupu produktu w rafinerii stanowi mniej niż połowę kwoty płaconej przez kierowcę. Reszta to przede wszystkim podatki, opłaty i marże.
Najkrócej mówiąc: gwałtowny wrześniowy skok cen w Polsce spowodowały przede wszystkim powrót 23-procentowego VAT-u i zakończenie programu osłonowego. Kolejne podwyżki napędza już drożejąca ropa, wojna z Iranem, zagrożenie dostaw przez Cieśninę Ormuz oraz wyjątkowo wysoka cena oleju napędowego na rynku europejskim.
PZA / za Orlen, Bankier, Reuters
