Cena energii elektrycznej nie musi być taka sama przez całą dobę. Na rynku hurtowym zmienia się wraz z zapotrzebowaniem odbiorców, dostępnością mocy wytwórczych oraz ilością energii produkowanej z różnych źródeł. Umowa oparta na cenie dynamicznej pozwala przenieść część tych zmian na odbiorcę. W praktyce oznacza to, że koszt energii może być inny o godzinie 3:00, a inny o 18:00.
Skąd biorą się ceny energii w poszczególnych godzinach?
W przypadku taryfy dynamicznej punktem odniesienia są przede wszystkim notowania na Towarowej Giełdzie Energii. Na rynku dnia następnego sprzedawana jest energia na kolejną dobę, a ceny dla poszczególnych okresów wynikają z relacji między dostępną podażą a zapotrzebowaniem. URE wskazuje, że w podstawowym modelu cena dla odbiorcy jest powiązana z notowaniami rynku dnia następnego TGE, a informacje o cenach na kolejny dzień są publikowane z wyprzedzeniem.
Nie oznacza to jednak, że kwota widoczna na giełdzie jest automatycznie ceną z rachunku. Sprzedawca określa w umowie własną formułę rozliczenia. Może uwzględnić marżę, opłatę handlową czy inne składniki, a sposób wyliczania ceny musi wynikać z warunków konkretnej oferty. Dlatego przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić nie tylko samą cenę giełdową, lecz całą formułę rozliczeniową.
Dlaczego ceny zmieniają się w ciągu dnia?
Na cenę hurtową wpływa przede wszystkim aktualna sytuacja na rynku energii. Gdy zapotrzebowanie rośnie, a dostępna produkcja jest ograniczona, ceny mogą wzrastać. Przy dużej podaży i mniejszym zużyciu sytuacja może wyglądać odwrotnie. Znaczenie ma również produkcja ze źródeł odnawialnych. Duża generacja z fotowoltaiki lub elektrowni wiatrowych może zwiększać podaż energii dostępnej na rynku.
Widać to szczególnie w okresach, gdy produkcja z OZE jest wysoka, a zapotrzebowanie stosunkowo niewielkie. W takich warunkach ceny hurtowe mogą mocno spaść, a w określonych sytuacjach przyjmować nawet wartości ujemne. Nie oznacza to jednak automatycznie, że gospodarstwo domowe otrzyma pieniądze za pobór energii. Ostateczny sposób rozliczenia zależy od umowy ze sprzedawcą.
Jak wygląda rozliczenie w domu?
W praktyce licznik zdalnego odczytu rejestruje zużycie energii w określonych przedziałach czasowych. Przy ofertach dynamicznych znaczenie ma więc nie tylko ilość pobranych kilowatogodzin, ale również moment ich wykorzystania. URE wskazuje, że umowy tego typu są przeznaczone dla odbiorców posiadających liczniki zdalnego odczytu i rozliczających się w cyklu miesięcznym.
Przykładowo gospodarstwo domowe może zużyć 10 kWh jednego dnia, ale koszt tego zużycia będzie zależał od tego, w jakich godzinach pracowały poszczególne urządzenia. Pralka, zmywarka, podgrzewacz wody czy ładowarka samochodu elektrycznego mogą pracować wtedy, gdy energia jest tańsza. Nie zawsze trzeba jednak ręcznie pilnować każdej godziny. Automatyka domowa może przesuwać pracę wybranych urządzeń na okresy korzystniejszych cen.
Magazyn energii a cena godzinowa
Tutaj pojawia się praktyczne zastosowanie magazynu energii. Bateria może przechowywać energię wyprodukowaną wcześniej przez instalację fotowoltaiczną, ale odpowiednio skonfigurowany system może również uwzględniać aktualne i prognozowane ceny energii. W efekcie energia może zostać wykorzystana wtedy, gdy pobór z sieci byłby mniej korzystny.
W ofercie Defro Energy rozwiązania magazynowania energii są przedstawiane także w kontekście automatycznego zarządzania przepływami energii oraz współpracy z cenami godzinowymi. System może analizować między innymi prognozy produkcji PV, historię zużycia i ceny energii, aby ustalić moment ładowania lub rozładowania baterii. To właśnie automatyzacja ma tutaj większy sens niż ręczne sprawdzanie cen przez użytkownika.
Czy zawsze opłaca się zmieniać sposób korzystania z energii?
Nie. Sama możliwość kupowania energii po zmiennej cenie nie gwarantuje niższych rachunków. Trzeba uwzględnić wszystkie składniki umowy, w tym opłaty dodatkowe, oraz własny profil zużycia. Jeżeli większość energii gospodarstwo pobiera właśnie w godzinach wysokich cen i nie ma możliwości przesunięcia tego zużycia, korzyść może być ograniczona.
Inaczej wygląda sytuacja w domu z fotowoltaiką, magazynem energii i urządzeniami, których pracą można sterować. Pompa ciepła, bojler, ładowarka samochodu czy część urządzeń AGD dają pewną możliwość przesuwania poboru. Eksperci zajmujący się systemami energetycznymi zwracają uwagę przede wszystkim na dopasowanie sposobu zarządzania energią do rzeczywistego profilu zużycia. Sama bateria nie wystarczy, jeśli system nie potrafi odpowiednio wykorzystać dostępnych danych.
Co ma do tego modernizacja domu?
Zmiana sposobu ogrzewania lub termomodernizacja może zmienić profil zużycia energii. Montaż pompy ciepła, klimatyzacji czy rekuperacji wpływa zarówno na ilość pobieranego prądu, jak i godziny największego zapotrzebowania. Program „Czyste Powietrze” obejmuje działania związane z poprawą efektywności energetycznej budynków i wymianą określonych źródeł ciepła, ale nie przesądza o wyborze sposobu rozliczania energii. Przy większej modernizacji warto więc ponownie przeanalizować rachunki i rzeczywisty profil poboru.
Ceny godzinowe dają największe możliwości wtedy, gdy można dostosować do nich zużycie energii. Automatyka, fotowoltaika, magazyn energii czy przesuwanie pracy wybranych urządzeń pozwalają wykorzystać okresy niższych cen zamiast jedynie obserwować ich zmiany. Ostatecznie liczy się nie sama taryfa, lecz to, czy instalacja i sposób korzystania z energii pozwalają realnie reagować na jej wahania.
