Strona główna Aktualności 100. rocznica Przysięgi Żołnierzy I Batalionu Pogranicznego w Kaliszu [PROGRAM]

100. rocznica Przysięgi Żołnierzy I Batalionu Pogranicznego w Kaliszu [PROGRAM]

0
0

Prezydent Miasta Kalisza i Prezes Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego w Kaliszu zapraszają do udziału w uroczystości upamiętniającej 100. rocznicę Przysięgi Żołnierzy I Batalionu Pogranicznego w Kaliszu, która odbędzie się w czwartek, 13 grudnia, o godz. 9.00.

Program uroczystości:

  • 9.00 – msza św. w Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu,
  • 10.30 – odtworzenie przysięgi z udziałem pododdziałów wojska, służby więziennej, młodzieży
    klas mundurowych i harcerzy, plac św. Józefa,
  • 11.30 – przemarsz pododdziałów, pocztów sztandarowych i uczestników uroczystości,
  • 12.00 – złożenie wiązanki kwiatów przed pomnikiem marszałka Józefa Piłsudskiego przez władze miasta Kalisza,
  • 13.00 – zakończenie uroczystości. Wystawa sprzętu wojskowego, prezentacja poszczególnych
    jednostek Wojska Polskiego, Straży Granicznej, Wojskowej Komendy Uzupełnień na
    Głównym Rynku w Kaliszu.

Początków I Batalionu Pogranicznego należy upatrywać wraz z wyzwoleniem Kalisza od władzy niemieckiej przez naszych mieszkańców. W dniu 10 listopada 1918 roku ukonstytuował się Sztab Wojskowy Ziemi Kaliskiej na czele, którego stanął porucznik Juliusz Ulrych.

Do 13 listopada niemieckie oddziały opuściły miasto, a ludzie Ulrycha obsadzili dworzec, pocztę, telegraf, urzędy i magazyny z żywnością. Natychmiast Sztab Wojskowy Ziemi Kaliskiej nawiązał kontakty z będącymi jeszcze pod okupacją niemiecką przedstawicielami Republiki Ostrowskiej, celem podjęcia wspólnej akcji wyzwoleńczej. Jej efektem było opanowanie z inicjatywy podporucznika Henryka Bigosta oraz ostrowskich żołnierzy dworca w Skalmierzycach. Wprawdzie pod naciskiem Niemców musieli się stamtąd wycofać, niemniej niewielka załoga polska przeszła przez granicę aby w Kaliszu tworzyć oddziały polskiego wojska. W wydarzeniach tych brał aktywny udział sierżant Franciszek Twardowski, który odegrał dużą rolę w późniejszych działaniach. Żołnierze, którzy wraz z Twardowskim znaleźli się w Kaliszu otrzymali tymczasowy przydział do kompani sztabowej kaliskiego Dowództwa Okręgu Wojskowego. Z tego skromnego oddziału, który do 24 listopada liczył około 40 żołnierzy, rozwinie się później I Batalion Pograniczny. W tym czasie w wyniku niemieckich działań rozpoczęło się likwidowanie tzw. Republiki Ostrowskiej i jej sił zbrojnych w postaci 1 Pułku Piechoty Polskiej.

Dowódca ostrowskiej Straży Obywatelskiej Bogdan Szembek zaproponował więc Powiatowej Radzie Ludowej utworzenie oddziału z miejscowych rekrutów, ale w będącym już wolnym Kaliszu. Rada zatwierdziła ten wniosek w dniu 25 listopada. Polacy z rozwiązywanej jednostki obawiając się powołania do armii niemieckiej rozpoczęli przekraczanie granicy. Jednocześnie pod kierunkiem sierżanta Maksymiliana Myka wraz z ludźmi przez granicę z Ostrowa do Kalisza przerzucano broń i amunicję. W dniu 30 listopada dowódcą formowanej jednostki mianowano podporucznika Władysława Wawrzyniaka. Liczebność I Batalionu Pogranicznego, zwanego jeszcze wtedy Oddziałem Poznańskim, rosła w szybkim tempie i 2 grudnia osiągnęła 89 żołnierzy. Tego dnia żołnierze jednostki zajęli koszary w Szczypiornie, z których zmuszono Niemców do wycofania się bez jednego wystrzału, tylko w wyniku perswazji. Jeszcze w trakcie zajmowania Szczypiorna podporucznik Wawrzyniak dał impuls do dalszej rozbudowy swojej jednostki nawołując na łamach Gazety Ostrowskiej do zgłaszania się w szeregi Oddziału Poznańskiego.

W efekcie już 13 grudnia na stanie oddziału było już 206 żołnierzy. Wcześniej bo 8 grudnia nadano oficjalną nazwę jednostce jako I Batalion Pograniczny. 13 grudnia miało miejsce na placu św. Józefa w Kaliszu, uroczyste złożenie przysięgi przez żołnierzy batalionu. Pod koniec grudnia stan oddziału wynosił 288 żołnierzy w tym 3 oficerów, 24 podoficerów i 261 szeregowych.Działania I Batalionu Pogranicznego ograniczały się początkowo do patrolowania granicy i służby wartowniczej. Podczas jednego z takich patroli w dniu 27 grudnia zginął w wymianie ognia z Niemcami pod wsią Boczków Jan Mertka, co uznaje się za jeden z pierwszych epizodów powstania wielkopolskiego. Pod wpływem tego wydarzenia Batalion Pograniczny zajął Boczków i zarekwirował składowaną tam broń. Kolejnym działaniem już w porozumieniu z władzami powstańczymi było zajęcie Skalmierzyc w dniu 29 grudnia i Ostrowa 31 grudnia. Większość żołnierzy I Batalionu Pogranicznego weszła w skład wojsk powstańczych, zwłaszcza późniejszego 12 Pułku Strzelców Ostrowskich, walczyła następnie na froncie i wyzwalaniu Południowej Wielkopolski. Reszta żołnierzy nadal przebywała w Szczypiornie pod dowództwem podporucznika Leona Komorskiego, ale byli to już nowi rekruci.

Wczytaj więcej powiązanych artykułów
Wczytaj więcej Aktualności

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Sprawdź również

Rozbudowa DK25 – spotkanie informacyjne online biura projektowego i GDDKiA

Biuro Projektowe Transprojekt Gdański Sp. z o.o., Pracownia Projektowa w Warszaw…